serverplus’da bulutli serverni qanday yaratish

Bulutli server — bu serverplus data-markazidagi virtual mashina bo‘lib, uni bir necha daqiqada yaratasiz va to‘liq nazorat qilasiz: o‘z OS’i, o‘z resurslari (vCPU, RAM, disk), o‘z ommaviy IP’si. Tanlangan konfiguratsiya uchun daqiqama-daqiqa to‘laysiz, ko‘lamini esa yo‘l-yo‘lakay o‘zgartirish mumkin.

Hammasi cloud.serverplus.uz panelida bitta ustada yaratiladi: mintaqa, obraz, konfiguratsiya, disk, tarmoq va kirish kalitini tanlaysiz — va «Yaratish»ni bosasiz. Quyida — butun yo‘l bosqichma-bosqich, xuddi panelda ko‘ringanidek.

Nima kerak bo‘ladi

• serverplus panelidagi hisob va loyihada musbat balans (tanlangan konfiguratsiya narxi to‘g‘ridan-to‘g‘ri ustada ko‘rsatiladi).
• SSH-kalit Linux-serverga kirish uchun. Kalitni oldindan panelga qo‘shish yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri ustada generatsiya qilish mumkin («SSH-kalit» bosqichi). Windows-serverlar uchun kalit o‘rniga parol/RDP ishlatiladi.

1-qadam. Server yaratishni oching

Chap menyuda Serverlar bo‘limini oching va ko‘k «+ Bulutli server yaratish» tugmasini bosing. Usta ochiladi: chapda — sozlamalarning o‘zi, o‘ngda — bosqichlar ro‘yxati va yakuniy narx bilan navigatsiya paneli.

Maslahat. O‘ngda har bir band to‘ldirilganda belgi bilan, e’tibor talab qilsa esa to‘q sariq belgi bilan belgilanadi. Yakuniy narx (UZS / oy) tanlov davomida real vaqtda qayta hisoblanadi.

2-qadam. Joylashuv mintaqasi

Server fizik jihatdan ishlaydigan maydonni tanlang. O‘zbekistonda bu uz-tas1 (RegionOne). Mintaqa data-markaz joylashuvini va foydalanuvchilaringizgacha bo‘lgan kechikishni belgilaydi.

3-qadam. Operatsion tizim va obraz

Bo‘lim yorliqlarga bo‘lingan — serverni nimadan yoyishni tanlang:

• OS. Toza operatsion tizimlar: Ubuntu, Debian, Alma Linux, CentOS, FreeBSD, Windows, SuSE, Rocky Linux. Har birining ostida — «Versiyani tanlang» ochiluvchi ro‘yxati (masalan, Ubuntu’da — 24.04, 22.04, 20.04).
• Security. Xavfsizlik obrazlari — bu yerda FortiGate (virtual tarmoqlararo ekran) joylashgan.
• Apps. Tayyor ilovalar: Zabbix (monitoring) va Bitrix (1C-Bitrix veb-muhiti).
• Mening obrazlarim. O‘z obrazlaringiz (oldingi serverlar snapshotlari). Agar ular hali bo‘lmasa — bo‘lim bo‘sh.
• Disklar va tomlar. Serverni oldin yaratilgan disk/tomdan yuklash.

Masal uchun OS → Ubuntu → 24.04 ni olamiz. Tanlangach obraz o‘ng panelda bajarilgan bosqich sifatida paydo bo‘ladi.

Administrator nomi obrazga bog‘liq. Ubuntu uchun standart foydalanuvchi — ubuntu, boshqa OS’lar uchun u o‘ziga xos (masalan debian, almalinux). U «Autentifikatsiya» blokida ko‘rsatilgan.

4-qadam. Server konfiguratsiyasi

Bu quvvat tanlash (vCPU va RAM). Konfiguratsiyalar liniya-yorliqlarga guruhlangan:

• Basic. «Har kunlik» muvozanatli tariflar: s1-1 (1 vCPU, 1 GB RAM) dan s24-96 (24 vCPU, 96 GB RAM) gacha.
• CPU Line. Protsessorli konfiguratsiyalar (xotira gigabaytiga ko‘proq vCPU): c4-8 … c24-48. CPU’ga tayanadigan yuklamalar uchun mos.
• Memory Line. Xotiraga urg‘u bergan konfiguratsiyalar — ko‘p RAM talab qiladigan ma’lumotlar bazalari va ilovalar uchun.
• Custom. Tayyor variantlar mos kelmasa — vCPU va RAM’ning o‘z kombinatsiyasi.

Jadvalda har bir variant bo‘yicha vCPU, RAM, disk va narx UZS/oy da ko‘rinadi. Basic liniyasi bo‘yicha mo‘ljallar:

• s1-1 — 1 vCPU / 1 GB — 60 000 UZS/oy (minimal, testlar va yengil vazifalar uchun).
• s1-2 — 1 vCPU / 2 GB — 75 000 UZS/oy.
• s2-4 — 2 vCPU / 4 GB — 150 000 UZS/oy (sayt/ilova uchun ko‘p tanlanadi).
• s4-16 — 4 vCPU / 16 GB — 420 000 UZS/oy va undan yuqori — jiddiyroq yuklama uchun.

Kerakli qatorni bosing — konfiguratsiya o‘ng panelda belgilanadi.

5-qadam. Disklar va tomlar

Bu yerda serverning yuklovchi diski sozlanadi. Sukut bo‘yicha 20 GB tom SSD Universal turi va yoqilgan boot (yuklovchi) belgisi bilan yaratiladi. Nimani o‘zgartirish mumkin:

• Disk turi. Mavjud: NVMe Fast, SSD Universal, SSD Basic, HDD Basic — eng tez NVMe’dan byudjet HDD’gacha. Batafsil — disk turlari haqidagi maqolada.
• Hajm (GB). Ma’lumotlaringiz ostida oshiring. Diskni keyin kengaytirish mumkin.
• Tomni VM bilan birga o‘chirish. Yoqilsa — serverni o‘chirishda disk ham o‘chadi. Sukut bo‘yicha o‘chirilgan (disk saqlanadi).
• + Tom yaratish / Tomni tanlang. Qo‘shimcha disk qo‘shish yoki mavjudini ulash mumkin.

6-qadam. Tarmoq

Server tarmoqqa qanday ulanganini belgilaydi. Sukut bo‘yicha public2 ommaviy tarmog‘idagi Interface #1 interfeysi qo‘shilgan — bu serverga tashqi IP-manzil beradi. Port himoyasini o‘chirish opsiyasi faqat maxsus stsenariylarda kerak (masalan, marshrutlovchi VM’lar uchun) — odatda unga tegilmaydi.

Internetdan mavjudlik haqida muhim. Agar xavfsizlik guruhi tayinlanmasa, panel ogohlantiradi: «Virtual mashina internetdan mavjud emas». Kiruvchi ulanishlar (SSH, RDP, veb) aynan xavfsizlik guruhi bilan ochiladi — 8-qadamga qarang.

7-qadam. Autentifikatsiya va SSH-kalit

Shu tarzda serverga kirasiz. «SSH-kalit» blokida variantlar bor:

• Mavjud kalitni tanlash. Agar kalitlar hisobga allaqachon qo‘shilgan bo‘lsa, ular belgilar bilan ko‘rsatiladi (masalan «1key») — tanlash uchun bosing.
• + Ochiq SSH-kalit qo‘shish. O‘z kalitingizning ommaviy qismini joylash (id_ed25519.pub yoki id_rsa.pub).
• + SSH-kalit generatsiya qilish. Panel yangi juftlik yaratadi va maxfiy kalitni yuklab olishni taklif qiladi — uni ishonchli saqlang.
• No SSH key. Kalitsiz. U holda kirish cloud-init orqali parol bilan sozlanadi (quyida) — bu kamroq xavfsiz.

Qo‘shimcha ravishda «cloud-init orqali sozlash» mavjud — boshlang‘ich skript (yangilanishlar, paketlar o‘rnatish) joylash yoki administrator uchun matnli parol berish mumkin.

Tavsiya. Parol emas, SSH-kalit ishlating: bu ishonchliroq va qulayroq. Tanlangan kalitsiz panel serverga ulanish uchun hech narsa bo‘lmasligini eslatadi.

8-qadam. Xavfsizlik guruhlari

Xavfsizlik guruhi — bu bulutli tarmoq ekrani (faervol): u serverga qaysi kiruvchi trafikni qo‘yishni hal qiladi. Xavfsizlik guruhini tanlash ni bosing va kerakligini qo‘shing. Odatdagi tayyor guruhlar:

• SSH — SSH orqali kirishga ruxsat beradi (22-port). Linux-server uchun kerak.
• ICMP — ping’ga ruxsat beradi (mavjudlik diagnostikasi).
• default — loyihaning bazaviy guruhi.

Bir vaqtning o‘zida bir nechta guruh tanlash yoki + Xavfsizlik guruhini yaratish orqali o‘zingiznikini yaratish mumkin (masalan, sayt uchun 80/443 portlarini ochish). Mos guruhsiz server ishga tushadi, lekin tashqaridan mavjud bo‘lmaydi.

9-qadam. Nom va yaratish

• Joylashuv guruhi (ixtiyoriy) — serverlarni nosozlikka chidamlilik uchun turli fizik tugunlarga taqsimlash kerak bo‘lsa.
• Qo‘shimcha parametrlar (ixtiyoriy) — server uchun xizmat metama’lumotlari (xususiyatlar).
• Nom. Tushunarli nom bering, masalan web-prod-1 yoki test-ubuntu. U bo‘yicha serverni ro‘yxatdan topasiz.

O‘ng paneldagi yakuniy narxni tekshiring va «+ Server yaratish» ni bosing. Server ro‘yxatda Build (yoyilmoqda) holati bilan paydo bo‘ladi va bir-ikki daqiqada Active bo‘lib, ommaviy IP-manzil oladi.

Yaratilgandan keyin: serverni boshqarish

Ro‘yxatdagi server nomini bosing — asosiy ma’lumotlar bilan «Umumiy» kartochkasi ochiladi: vCPU, RAM, tur, holat, IPv4 va tanlangan SSH-kalit. Chapda — boshqaruv bo‘limlari:

• Disklar va tomlar, Snapshotlar. Disklarni boshqarish va server snapshotlari (bekaplari) yaratish.
• Qayta o‘rnatish. Serverni boshqa obrazda qayta yaratish.
• Tarmoq, Xavfsizlik guruhlari. Interfeyslar, IP va faervol qoidalari (yaratilgandan keyin o‘zgartirish mumkin).
• Hajmni o‘zgartirish. Resurs yetmay qolsa konfiguratsiyani (vCPU/RAM) o‘zgartirish.
• Narxlar, Monitoring, Logs. Narx, yuklama grafiklari va jurnallar.
• Yuqoridagi tugmalar: >_ Konsol (veb-konsol — serverga to‘g‘ridan-to‘g‘ri brauzerdan kirish, hatto tarmoqsiz ham), Qayta yuklash, O‘chirish.

Keyin serverga uning ommaviy IP’si bo‘yicha SSH orqali ulaning — bu haqda alohida «Serverga SSH orqali ulanish» maqolasida.

Ko‘p beriladigan savollar

Server qancha turadi va pul qanday yechiladi?

Tanlangan konfiguratsiya narxi ustada UZS / oy da ko‘rsatilgan va tarif (vCPU/RAM), disk va tarmoqdan tashkil topadi. Aslida yechim loyiha balansidan daqiqama-daqiqa — serverning real ishlash vaqti uchun bo‘ladi, oylik narx esa oyning to‘liq yuklamasidagi mo‘ljalni ko‘rsatadi xolos.

Boshlash uchun qaysi konfiguratsiyani tanlash kerak?

Test yoki yengil sayt uchun s1-1 yoki s1-2 yetadi. Ishchi sayt/ilova uchun ko‘proq s2-4 olinadi. Resurs yetmasa — hajmni keyin «Hajmni o‘zgartirish» bo‘limida oshirish mumkin.

Serverga ulanolmayapman — nimani tekshirish kerak?

Kerakli port bilan xavfsizlik guruhi tayinlanganiga (Linux uchun — SSH), to‘g‘ri SSH-kalit tanlanganiga va server Active holatda ekaniga ishonch hosil qiling. Tarmoq mavjud bo‘lmasa, panelda >_ Konsol orqali kiring.

Yuklovchi disk va NVMe/SSD/HDD turlari nima?

Yuklovchi (boot) disk — OS undan ishga tushadigan disk. Turi tezlik va narxga ta’sir qiladi: NVMe Fast — eng tez, SSD Universal — universal tanlov, HDD Basic — tezlikka talabchan bo‘lmagan hajmli ma’lumotlar uchun arzon.

Toza OS o‘rniga tayyor ilova o‘rnatish mumkinmi?

Ha. Apps yorlig‘ida tayyor obrazlar bor (Zabbix, Bitrix), Security yorlig‘ida — FortiGate. Server darhol o‘rnatilgan ilova bilan ishga tushadi.

Keraksiz serverni qanday o‘chirish mumkin?

Server kartochkasida chapda O‘chirish ni tanlang. Agar disk yaratishda «Tomni VM bilan birga o‘chirish» belgisi yoqilgan bo‘lsa, disk ham o‘chadi; aks holda disk «Disklar va tomlar» bo‘limida qoladi. O‘chirish qaytarilmaydi.